Sisterhood: de kracht van vrouwen die elkaar werkelijk zien

In dit artikel lees je een gastblog van Fabienne Hederik. Fabienne is yogadocent, ademcoach en oprichter van Mindpiece. Met yoga, ademwerk, meditaties en retreats begeleidt ze vrouwen om minder vanuit hun hoofd te leven en opnieuw contact te maken met hun lichaam, grenzen en verlangen.

Over vrouwelijke verbinding, kwetsbaarheid, oude patronen en de bijzondere kracht die ontstaat wanneer vrouwen elkaar niet langer als concurrenten zien, maar als bondgenoten.

Er zijn gesprekken die langer bij je blijven dan de woorden die zijn uitgesproken. Gesprekken waarin je voelt dat er iets wordt geraakt wat veel dieper ligt.

Zo had ik vanochtend een Zoomgesprek met Ella, waarin voor mij opnieuw duidelijk werd hoe belangrijk verbinding tussen vrouwen is. Hoeveel er kan ontstaan wanneer vrouwen hun ervaringen, ideeën en verlangens met elkaar delen.

Sisterhood is een woord dat je tegenwoordig steeds vaker hoort. Binnen vrouwencirkels, retreats, communities en op sociale media. Het klinkt warm, liefdevol en verbindend. Maar echte sisterhood gaat voor mij veel verder dan samenkomen met een groep vrouwen. Het raakt aan de manier waarop we naar onszelf kijken, hoe we andere vrouwen ervaren en hoeveel ruimte we elkaar werkelijk durven geven. Want hoe vanzelfsprekend is het eigenlijk dat we ons veilig voelen bij andere vrouwen?

Wat we hebben geleerd over andere vrouwen

Veel vrouwen groeien op met boodschappen over hoe ze zich moeten gedragen om geaccepteerd te worden. We leren rekening houden met anderen, ons aanpassen, aardig gevonden worden en vooral niet te veel ruimte innemen.

Tegelijkertijd groeien we op in een wereld waarin vrouwen voortdurend met elkaar worden vergeleken. Wie is mooier, succesvoller, slanker, aantrekkelijker, een betere moeder of een betere ondernemer? Zelfs wanneer we bewust niet aan die vergelijking willen deelnemen, kunnen die overtuigingen diep in ons systeem aanwezig blijven.

En dat heeft invloed op onze onderlinge verbinding.

We kunnen verlangen naar diepe vrouwelijke vriendschappen en tegelijkertijd voorzichtig zijn met wat we van onszelf laten zien. We kunnen een andere vrouw bewonderen en ondertussen iets van onzekerheid voelen. We kunnen verlangen naar erkenning, maar moeite hebben om een compliment werkelijk te ontvangen.

Sisterhood vraagt dat we ook deze gevoelens onder ogen durven zien. Dat we eerlijk kunnen kijken naar onze jaloezie, onzekerheid, behoefte aan bevestiging en angst voor afwijzing, zonder onszelf daarvoor te veroordelen.

Want vrouwelijke verbinding wordt niet sterker doordat we doen alsof die gevoelens niet bestaan. Ze wordt sterker wanneer er ruimte ontstaat om mens te zijn.

Mijn eigen weg naar vrouwelijke verbinding

Mijn eigen leven heeft me geleerd hoe belangrijk het is om je werkelijk gezien en gedragen te voelen.

Ik ben opgegroeid zonder een vanzelfsprekende, stabiele emotionele basis. Mijn vader was grotendeels afwezig, mijn moeder had een dominante rol en door de vele verhuizingen was er weinig continuïteit. Al jong leerde ik me aan te passen aan mijn omgeving en zelf mijn weg te vinden.

Wanneer je opgroeit met weinig emotionele veiligheid, kan zelfstandigheid een tweede natuur worden. Je leert doorgaan, verantwoordelijkheid nemen en jezelf staande houden. Ook wanneer je diep vanbinnen behoefte hebt aan iemand bij wie je even niets hoeft.

Die ervaringen hebben invloed gehad op hoe ik verbinding aanging. Op hoeveel ik van mezelf liet zien, hoe ik met kwetsbaarheid omging en hoe vanzelfsprekend het voor mij was om alles zelf te dragen.

In mijn volwassen leven heb ik bovendien ervaren hoe kwetsbaar het bestaan kan zijn. Verlies, zorgen om mijn kinderen en ingrijpende gebeurtenissen rondom zwangerschap en moederschap hebben diepe sporen achtergelaten.

Er zijn ervaringen waarvoor woorden nauwelijks voldoende zijn. Waarbij iemand niet precies hoeft te begrijpen wat je hebt meegemaakt, maar waarbij het verschil maakt dat ze bereid is naast je te blijven staan.

Door de jaren heen ben ik steeds meer gaan begrijpen dat verbinding niet alleen gaat over anderen toelaten. Het gaat ook over jezelf toestaan om zichtbaar te zijn, met alles wat bij je hoort.

En juist daarin ligt voor mij een belangrijk deel van sisterhood.

De zusterwond: waarom verbinding tussen vrouwen soms ingewikkeld voelt

Er bestaat een vorm van pijn tussen vrouwen die we niet altijd herkennen. De zusterwond. Een begrip dat verwijst naar ervaringen van afwijzing, buitensluiting, vergelijking, rivaliteit en beschadigd vertrouwen tussen vrouwen.

Die pijn kan ontstaan door ervaringen met vriendinnen, binnen families, op school of later op de werkvloer. Wanneer je hebt ervaren dat andere vrouwen over je oordelen, je buitensluiten of je kwetsbaarheid tegen je gebruiken, kan het moeilijk worden om je opnieuw open te stellen.

Je kunt dan onbewust afstand houden. Voorzichtig worden met wat je deelt. Jezelf vergelijken met andere vrouwen of het gevoel hebben dat je jezelf moet bewijzen.

Ook onze familiegeschiedenis kan daarin een rol spelen. Wat hebben we van onze moeders geleerd over andere vrouwen? Was er ruimte voor vrouwelijke vriendschappen, zachtheid en onderlinge steun? Of zagen we vooral vrouwen die zichzelf wegcijferden, elkaar bekritiseerden of voortdurend sterk moesten zijn?

Soms nemen we overtuigingen over zonder dat we ons daarvan bewust zijn. Voor mij raakt dit ook aan de vrouwenlijn. Aan de verhalen van de vrouwen die ons voorgingen en aan de manieren waarop zij zich staande hebben gehouden. Ik geloof dat we met aandacht naar die geschiedenis mogen kijken, zonder hun ervaringen automatisch tot de onze te maken. We hoeven niet alles voort te zetten wat ons is voorgeleefd.

Wat ik zie wanneer vrouwen samenkomen

Sinds ik Mindpiece heb opgericht, is mijn werk met vrouwen steeds verder verdiept. Waar ik aanvankelijk vooral bezig was met yoga, ademhaling en ontspanning, ben ik steeds meer gaan werken met thema's als lichaamsbewustzijn, vrouwelijke kracht, sensualiteit, grenzen en de relatie die we met onszelf hebben.

Tijdens mijn retreats zie ik hoe bijzonder het kan zijn wanneer vrouwen samenkomen met de bereidheid om zichzelf te laten zien.

Vrouwen met verschillende achtergronden, leeftijden en levensverhalen. De een draagt verdriet met zich mee, de ander verlangt naar meer vrijheid. Er zijn vrouwen die jarenlang vooral voor anderen hebben gezorgd en vrouwen die opnieuw willen voelen wat ze zelf verlangen.

In het dagelijks leven komen we elkaar voortdurend tegen, maar hoe vaak nemen we werkelijk de tijd om naar elkaar te luisteren?

Tijdens een retreat ontstaat daar ruimte voor. We bewegen, ademen, delen ervaringen en zijn soms ook gewoon samen stil. Niet iedereen hoeft haar verhaal te vertellen. Niet iedere emotie hoeft uitgesproken te worden. Verbinding kan ook ontstaan in een blik, een herkenning of het besef dat een andere vrouw iets begrijpt zonder dat je alles hoeft uit te leggen.

Wat mij daarin raakt, is hoeveel vrouwen gewend zijn zichzelf groot te houden. Hoe gemakkelijk we voor anderen zorgen en hoe ingewikkeld het soms voelt om zelf aandacht te ontvangen.

Wanneer een vrouw zich veilig genoeg voelt om haar verdriet, boosheid, verlangen of onzekerheid te laten zien, kan dat ook iets openen bij de vrouwen om haar heen.

En dat is wat ik zo waardevol vind aan dit werk. Het gaat verder dan de individuele ervaring. Vrouwen kunnen elkaar helpen om anders naar zichzelf te kijken.

Een andere vrouw hoeft niet kleiner te worden zodat jij kunt groeien

Een van de belangrijkste dingen die sisterhood mij leert, is dat er ruimte is voor verschillende vrouwen, verschillende verlangens en verschillende manieren van leven.

De ene vrouw is uitgesproken, de andere ingetogen. De een verlangt naar een gezin, de ander naar vrijheid en avontuur. Sommige vrouwen voelen zich verbonden met spiritualiteit, terwijl anderen hun kracht juist vinden in praktische, alledaagse dingen. We hoeven niet hetzelfde te zijn om elkaar te respecteren.

Dat geldt ook voor ondernemerschap. Ik ontmoet steeds meer vrouwen die vanuit hun eigen ervaringen iets willen betekenen voor anderen. Vrouwen met ideeën, dromen en een enorme gedrevenheid om hun werk in de wereld te zetten.

Juist daar kan vergelijking gemakkelijk ontstaan. We zien wat een ander heeft opgebouwd, hoeveel bereik ze heeft of hoe zichtbaar ze durft te zijn. En voor we het weten, leggen we haar ontwikkeling naast die van onszelf.

Maar het succes van een andere vrouw zegt niets over de ruimte die er voor jou is.

Ik wil kunnen genieten van een vrouw die volledig in haar kracht staat. Van haar ideeën, haar creativiteit en haar moed om zichtbaar te zijn. En ik wil zelf ook die ruimte durven innemen, zonder me daarvoor te verontschuldigen.

Sisterhood betekent voor mij dat we elkaar kunnen bewonderen zonder onszelf tekort te doen. Dat we elkaar kunnen aanmoedigen en tegelijkertijd trouw blijven aan onze eigen weg.

Echte sisterhood vraagt ook om grenzen

Er is nog iets wat ik belangrijk vind. Vrouwelijke verbinding betekent niet dat je met iedere vrouw een diepe band hoeft te voelen.

We hoeven elkaar niet allemaal aardig te vinden. We mogen verschillen van mening, afstand nemen en herkennen wanneer een relatie niet goed voor ons is.

Juist wanneer je gewend bent je aan te passen of de harmonie te bewaren, kan sisterhood een plek worden waarin je opnieuw leert hoe belangrijk je eigen grenzen zijn.

Je hoeft jezelf niet te verliezen om ergens bij te horen.

Voor mij hoort daar ook bij dat we eerlijk met elkaar kunnen zijn. Dat we moeilijke gesprekken niet automatisch uit de weg gaan, dat we verantwoordelijkheid nemen wanneer we iemand kwetsen en dat we niet achter elkaars rug om hoeven te praten.

Een veilige verbinding ontstaat niet doordat iedereen voortdurend liefdevol en positief is. Ze groeit wanneer er ruimte is voor verschil, eerlijkheid en wederzijds respect.

De kracht van gedragen worden

Als ik terugkijk op mijn eigen leven, zie ik hoeveel ik heb gedragen. Hoe vaak ik mezelf heb verteld dat ik sterk moest zijn, dat ik door moest gaan en dat ik het zelf wel zou oplossen.

Die kracht heeft me veel gebracht. Ze heeft me geholpen om door moeilijke periodes heen te komen, mijn gezin te dragen en Mindpiece op te bouwen.

Maar ik ben ook steeds meer gaan begrijpen dat er een andere vorm van kracht bestaat.

De kracht om te ontvangen. Om hulp toe te laten. Om niet overal een antwoord op te hebben. Om verdriet te delen zonder het direct te hoeven relativeren.

Dat is ook wat ik vrouwen binnen Mindpiece wil laten ervaren. Dat ze niet voortdurend hoeven te zorgen, te presteren of zich aan te passen om waardevol te zijn.

We hebben elkaar nodig. Niet omdat we als vrouwen niet zelfstandig zouden kunnen leven, maar omdat verbinding een wezenlijk onderdeel is van mens-zijn.

En wanneer we onszelf toestaan om werkelijk contact te maken, kunnen we iets ervaren wat in een druk bestaan gemakkelijk naar de achtergrond verdwijnt: het gevoel dat we niet alles alleen hoeven te dragen.

Sisterhood begint ook bij de relatie met jezelf

Hoe je naar andere vrouwen kijkt, hangt soms nauw samen met hoe je naar jezelf kijkt.

Wanneer je jezelf voortdurend beoordeelt, kan het moeilijk zijn om zonder oordeel naar een ander te kijken. Wanneer je je eigen verlangens onderdrukt, kan de vrijheid van een andere vrouw iets in je raken. En wanneer je jezelf weinig ruimte toestaat, kan het confronterend zijn om een vrouw te ontmoeten die die ruimte wel inneemt.

Juist daarom vind ik lichaamsbewustzijn zo belangrijk.

Je lichaam kan je helpen opmerken wat er in contact met anderen gebeurt. Trek je je terug? Span je je aan? Voel je jaloezie, bewondering, onzekerheid of juist ontspanning? Kun je bij jezelf blijven wanneer een ander iets vertelt wat je raakt?

Die gevoelens hoeven niet meteen veranderd te worden. Ze kunnen een aanleiding zijn om jezelf beter te begrijpen.

Want hoe meer ruimte je leert maken voor je eigen emoties, grenzen en verlangens, hoe meer ruimte er ook kan ontstaan voor die van een ander.

Wat ik vrouwen wil meegeven

Het gesprek van vanochtend heeft me opnieuw laten nadenken over de betekenis van vrouwelijke verbinding. Over hoe belangrijk het is dat we elkaar blijven opzoeken, juist in een tijd waarin zoveel contact vluchtig is geworden.

Ik verlang naar een wereld waarin vrouwen zich niet kleiner hoeven te maken om geaccepteerd te worden. Waarin we elkaars verhalen serieus nemen, elkaar durven aanspreken en oprecht blij kunnen zijn met elkaars groei.

Waarin kwetsbaarheid geen zwakte is en vrouwelijke kracht niet voortdurend bewezen hoeft te worden.

Dat is wat ik met Mindpiece wil blijven uitdragen. In mijn yogalessen, tijdens retreats, in mijn verhalen en in de gesprekken die ik met andere vrouwen voer.

Want sisterhood zit voor mij uiteindelijk in hoe we met elkaar omgaan. In de aandacht die we geven, de ruimte die we laten en de bereidheid om elkaar als volledig mens te zien.

En ik hoop dat steeds meer vrouwen mogen ervaren hoe bijzonder het is wanneer je jezelf kunt zijn in het gezelschap van andere vrouwen.

Niet omdat iedereen hetzelfde voelt of denkt, maar omdat er ruimte is voor ieders verhaal.

Fabienne Hederik — Mindpiece