top of page

Hoe leer je vertragen als je gewend bent altijd ‘aan’ te staan?

Foto van schrijver: Ella van der Naalt
Ella van der Naalt
11 minuten geleden
7 minuten om te lezen

Je weet dat je rust nodig hebt. Maar zodra er ruimte ontstaat, weet je niet goed wat je ermee moet.

Misschien herken je het.

Je hebt eindelijk een vrije middag. Geen afspraken, geen deadlines en niets wat op dit moment echt dringend moet gebeuren. Je zou een boek kunnen lezen, een wandeling kunnen maken of gewoon lekker op de bank kunnen zitten, maar in plaats daarvan begint je hoofd allerlei nieuwe dingen te bedenken die je óók nog zou kunnen doen.


Wat moet er eigenlijk nog gebeuren? Zal ik alvast boodschappen doen? Misschien kan ik dit blogartikel nog schrijven. O ja, ik moet die mail nog beantwoorden. En eigenlijk zou ik ook even moeten opruimen.

Voor je het weet ben je weer bezig.


Of je pakt je telefoon, niet eens omdat je daar bewust voor hebt gekozen, maar omdat het gemakkelijker voelt om iets te doen dan om werkelijk stil te vallen. Als je gewend bent om altijd ‘aan’ te staan, kan vertragen namelijk verrassend moeilijk zijn.



Wat betekent het eigenlijk om altijd ‘aan’ te staan?

Altijd aan staan betekent niet per se dat je een ontzettend druk leven hebt of dat je van afspraak naar afspraak rent. Je kunt zelfs een hele middag op de bank zitten en ondertussen het gevoel hebben dat je systeem geen moment echt tot rust komt.


Misschien ben je voortdurend aan het nadenken, plannen, analyseren of vooruitkijken. Misschien ben je veel bezig met wat andere mensen nodig hebben, wat er van je verwacht wordt of wat je allemaal nog zou moeten doen. En misschien merk je vooral dat je moeilijk kunt ontspannen zolang je het gevoel hebt dat er nog iets onaf is.


Dat kan zich ook lichamelijk laten merken.

Je kaken die ongemerkt op elkaar geklemd zijn. Je schouders die steeds wat hoger staan dan nodig. Een onrustig gevoel in je buik of borst. Moeite met stilzitten. Of dat bekende gevoel dat je eigenlijk pas écht mag ontspannen wanneer alles wat je vandaag had willen doen ook daadwerkelijk af is.


En daar zit een lastige paradox in. Want wanneer is alles ooit af?

Waarom is vertragen soms moeilijker dan doorgaan?

We denken bij rust vaak aan het tegenovergestelde van drukte: als je maar minder doet, zul je vanzelf meer ontspannen. In de praktijk werkt het niet altijd zo. Wanneer je gewend bent om voortdurend bezig te zijn, kan stoppen juist ruimte geven aan alles wat je tijdens het doorgaan een beetje op de achtergrond hebt gehouden. Vermoeidheid kan ineens voelbaar worden, gedachten kunnen zich aandienen en emoties waarvoor overdag weinig ruimte was, kunnen ineens naar boven komen.


En soms gebeurt er helemaal niets.

Je voelt je gewoon onrustig omdat je niet goed weet wat je met die vrije ruimte moet.

Dan is doorgaan aantrekkelijk. Niet noodzakelijk omdat je dat op dat moment echt wilt, maar omdat bezig zijn vertrouwd voelt.


Vertragen vraagt daarom niet alleen dat je minder gaat doen. Het vraagt ook dat je leert aanwezig te blijven wanneer er even niets opgelost, bereikt of ingevuld hoeft te worden.

Ella gaia studio
studio Ella Gaia in Utrecht

Je hoeft niet van honderd naar nul

Als je gewend bent om altijd aan te staan, kan het idee van vertragen behoorlijk groot voelen. Misschien denk je bij rust meteen aan een hele dag zonder plannen, een retraite of een telefoon die je een week niet aanraakt.


Maar zo hoeft het helemaal niet.

Je kunt veel kleiner beginnen.


Neem bijvoorbeeld eens een kop thee en drink die zonder ondertussen je telefoon te bekijken of een bericht te beantwoorden. Wandel een klein rondje zonder podcast of muziek en merk op wat je onderweg ziet. Ga onder de douche zonder alvast in je hoofd je hele avond te plannen.


Het zijn kleine momenten, maar juist daarin kun je oefenen met een andere manier van aanwezig zijn.

Je hoeft niet meteen volledig te ontspannen. Je hoeft alleen maar even nergens naartoe.


Leer de overgang naar rust herkennen

Soms zit de moeilijkheid niet eens in rust zelf, maar in de overgang naar rust... Je komt thuis en gaat meteen door met boodschappen doen. Daarna kook je, ruim je op, beantwoord je nog een paar berichten en voor je het weet lig je in bed met het gevoel dat je de hele dag van het ene naar het andere moment bent gerend.


Er is nauwelijks een moment waarop je lichaam de kans krijgt om te merken: we zijn klaar voor vandaag.


Een klein overgangsmoment kan daarom verrassend veel betekenen. Wanneer je thuiskomt, hoef je niet automatisch meteen iets nieuws te beginnen. Je kunt je jas uitdoen, je tas neerzetten, even gaan zitten en rustig ademhalen voordat je besluit wat het volgende is. Niet om daar een perfect mindfulnessmoment van te maken, maar simpelweg om jezelf de kans te geven om ergens aan te komen.


Wat als je niet kunt ontspannen?

Misschien herken je ook deze frustratie: je weet dat je moet ontspannen, je hebt eindelijk tijd om te ontspannen en vervolgens lukt het niet.

Je ligt op de bank, maar je hoofd blijft maar doorgaan.

Je probeert rustig te ademen, maar ondertussen ben je alweer aan het bedenken wat je morgen moet doen.

Dat betekent niet dat je het verkeerd doet.


Ontspanning is niet altijd een knop die je zomaar kunt omzetten zodra je agenda leeg is. Je lichaam kan nog bezig zijn met alles wat er eerder op de dag is gebeurd, terwijl je hoofd al heeft besloten dat het nu tijd is om rustig te worden.


Daarom kan een rustige activiteit soms prettiger voelen dan helemaal niets doen. Een wandeling, een boek, tekenen, bakken, handwerken, koken, tuinieren of een beetje opruimen op een rustig tempo kunnen allemaal manieren zijn om uit de haast te komen zonder dat je jezelf meteen hoeft te dwingen om stil te zitten.


Vertragen hoeft namelijk niet te betekenen dat je niets doet.

Het gaat er misschien meer om dat je iets kunt doen zonder jezelf voortdurend op te jagen.


nature hike man in forest

Oefen met één ding tegelijk

Een eenvoudige manier om uit de aan-stand te komen, is door jezelf af en toe toe te staan om maar één ding tegelijk te doen. Niet eten terwijl je ondertussen berichten beantwoordt. Niet wandelen terwijl je een podcast luistert, je boodschappenlijst bedenkt en alvast nadenkt over die ene afspraak van morgen. Niet een serie kijken terwijl je tegelijkertijd je laptop open hebt staan.


Kies één ding en blijf daar even bij.

In het begin kan dat misschien een beetje saai voelen, juist omdat je gewend bent geraakt aan voortdurend nieuwe prikkels en informatie. Maar je hoeft die verveling niet onmiddellijk op te lossen.

Misschien is het juist interessant om eens te ontdekken wat er gebeurt wanneer je niet iedere lege seconde probeert te vullen.


Luister naar je lichaam voordat je naar je planning luistert

We zijn gewend om onze dagen vooral te organiseren vanuit wat er moet gebeuren.

Je agenda vertelt je wanneer je ergens moet zijn, je to-do-lijst vertelt je wat er nog moet gebeuren en je hoofd probeert ondertussen alles in de juiste volgorde te krijgen.


Maar je lichaam heeft soms een ander verhaal.

Je agenda zegt: dit kan nog wel.

Je lichaam zegt: eigenlijk ben ik moe.

Je hoofd zegt: nog even doorzetten.

Je schouders zeggen: liever niet.


Vertragen betekent niet dat je iedere impuls van je lichaam onmiddellijk moet volgen of dat je nooit meer iets doet waar je geen zin in hebt. Het betekent wel dat je de signalen van je lichaam serieus genoeg neemt om ze überhaupt te leren herkennen.


Je zou jezelf daarom eens kunnen vragen:

Wat merk ik op dit moment in mijn lichaam?


Vertragen betekent niet dat je minder hoeft te zijn

Misschien zit hier uiteindelijk wel een van de belangrijkste lessen van vertragen. Dat je niet voortdurend hoeft te bewijzen dat je dag nuttig was. Dat je niet iedere vrije minuut hoeft te benutten. Dat rust geen beloning hoeft te zijn voor het moment waarop je eindelijk alles hebt gedaan.


Je hoeft niet eerst productief genoeg te zijn geweest voordat je op de bank mag zitten. Je hoeft je ontspanning niet te verdienen door jezelf eerst volledig uit te putten.


Je mag ook gewoon bestaan. En misschien voelt dat in het begin helemaal niet ontspannen. Misschien merk je juist hoeveel onrust er tevoorschijn komt wanneer je stopt met doorgaan. Ook dat mag er zijn.


Vertragen is niet iets wat je één keer besluit en daarna beheerst. Het is eerder een beweging waar je steeds opnieuw naar terug kunt keren: een moment waarop je niet meteen doorgaat, een ademhaling waarin je niets probeert op te lossen, een middag die niet helemaal gevuld hoeft te worden. Langzaam kun je opnieuw leren ervaren dat rust niet betekent dat je niets bent, niets doet of nergens naartoe gaat.


Studio Ella Gaia in Utrecht
Studio Ella Gaia in Utrecht

5 kleine manieren om vandaag te oefenen met vertragen

1. Bouw een overgangsmoment in

Geef jezelf tussen twee activiteiten een paar minuten waarin je niet meteen iets nieuws hoeft te beginnen. Juist die kleine tussenruimte kan helpen om van de ene activiteit naar de andere te bewegen zonder jezelf steeds verder op te jagen.


2. Doe één gewone activiteit bewust langzamer

Kies iets wat je vandaag toch al doet, zoals douchen, koken, thee zetten of wandelen, en probeer het eens zonder haast te doen. Niet perfect bewust, maar gewoon iets rustiger dan je gewend bent.


3. Laat je telefoon even liggen

Niet als zoveelste digitale detox die je goed moet uitvoeren, maar gewoon om te ervaren hoe het is wanneer je niet ieder moment iets nieuws binnenkrijgt of hoeft te reageren.


4. Vraag je lichaam wat het nodig heeft

Voordat je je planning erbij pakt of jezelf vertelt wat je zou moeten doen, kun je even stilstaan bij de vraag: hoe voelt mijn lichaam eigenlijk op dit moment?


5. Laat een beetje leegte bestaan

Plan niet ieder gaatje in je dag dicht. Misschien ontstaat er juist iets waardevols wanneer je niet vooraf bepaalt wat je met iedere vrije minuut moet doen.


Je hoeft niet te leren stilvallen. Je mag leren zakken.

Misschien is vertragen uiteindelijk helemaal niet het tegenovergestelde van actief zijn. Misschien gaat het er meer om dat je niet voortdurend vanuit haast hoeft te leven. Dat je kunt bewegen én rusten.

En dat je steeds beter leert voelen wanneer het tijd is om een tandje terug te schakelen, zonder dat je eerst volledig opgebrand hoeft te zijn.


Je hoeft niet ineens een ander mens te worden.

Je hoeft alleen wat vaker ergens aan te komen.


Want misschien is dat wel wat vertragen uiteindelijk betekent: niet minder leven, maar aanwezig zijn bij het leven dat je al leeft.


Dankjewel voor het lezen,

liefs Ella

Opmerkingen


bottom of page