Stoppen met social media: tips van Ella Gaia

Ella van der Naalt

2 uur geleden

6 minuten om te lezen

Minder op je telefoon, meer rust in je hoofd: leven zonder sociale media is steeds belangrijker als je het mij vraagt...

We pakken onze telefoon om even iets te bekijken en voor we het weten zijn we twintig minuten verder. Een filmpje hier, een berichtje daar, nog even Instagram openen. En ondertussen zijn we eigenlijk nergens echt met onze aandacht.

Ik heb de afgelopen jaren steeds meer vraagtekens gekregen bij de rol die sociale media in ons dagelijks leven spelen. Hoe beïnvloeden ze onze concentratie, onze rust en de manier waarop we onze vrije tijd doorbrengen? En wat gebeurt er wanneer we besluiten om er minder gebruik van te maken?

In de community r/digitalminimalism op Reddit deelde iemand onlangs de ervaring van twee maanden zonder sociale media en eindeloos scrollen... Diegene beschreef meer concentratie, meer ontspanning en meer ruimte voor offline activiteiten. Lezen, sudoku's maken en gamen kregen weer een plek in het dagelijks leven.

Het verhaal zette me aan het denken. Want hoeveel ruimte nemen onze telefoons eigenlijk in, en wat zou er ontstaan als we die ruimte weer voor onszelf gebruiken? Zelf ben ik al een tijd gestopt met tiktok en instagram -- en het was een super goede keuze voor mij. Ik leg je uit waarom...

Wat gebeurt er als je gaat stoppen met social media?

Sociale media zijn ontworpen om onze aandacht vast te houden. De eindeloze stroom aan berichten, video's en aanbevelingen maakt het gemakkelijk om steeds opnieuw te kijken. Je hoeft niet eens bewust op zoek te zijn naar iets; er staat altijd wel iets nieuws klaar.

Wanneer je stopt met sociale media of het gebruik ervan flink vermindert, verandert er iets in de manier waarop je je tijd doorbrengt.

Je hebt minder momenten waarop je aandacht automatisch naar een scherm wordt getrokken. Daardoor ontstaat er ruimte om je weer op andere dingen te richten. De Reddit-gebruiker die ik noemde, merkte bijvoorbeeld dat lezen gemakkelijker werd. Een boek openslaan en daadwerkelijk bij het verhaal blijven, zonder voortdurend afgeleid te raken, voelde weer vanzelfsprekender.

Dat betekent niet dat iedereen na twee maanden dezelfde veranderingen ervaart. Je concentratie, stemming en telefoongebruik hangen van veel factoren af. Toch kan het verminderen van digitale afleiding een waardevolle manier zijn om te onderzoeken wat jouw aandacht nodig heeft.

Wat belangrijk is, is dat je een manier van leven vind die bij jou past. Bij jouw zenuwstelsel, bij jouw gevoeligheid, bij jouw waarden en wensen. En als stoppen met social media daarbij past, is het een goede keuze.

Waarom is stoppen met social media zo moeilijk?

Je telefoon is niet zomaar een apparaat. Het is ook je agenda, je fotoboek, je nieuwsbron, je contact met vrienden en een manier om jezelf af te leiden wanneer je je verveelt of onrustig voelt.

Daardoor kan het lastig zijn om hem weg te leggen, zelfs wanneer je merkt dat je er niet gelukkig van wordt. Het lijkt wel alsof onze telefoon het belangrijkste middel in het leven geworden is - maar daarin vergeet je een hele wereld buiten de telefoon.

Soms pakken we onze telefoon uit gewoonte. Soms omdat we iets willen voelen, zoals verbinding of ontspanning. En soms juist omdat we even niet willen voelen wat er in onszelf gebeurt.

Het vervelende is dat scrollen niet altijd oplevert waar we naar zoeken. Je kunt een uur op sociale media zitten en je daarna nog steeds onrustig, eenzaam of verveeld voelen.

Minder scrollen vraagt daarom niet alleen om het verwijderen van apps. Het vraagt ook om opnieuw ontdekken wat je eigenlijk wilt doen wanneer je niet naar een scherm kijkt. En dat kan in het begin best ongemakkelijk zijn.

Hoe verminder je je schermtijd? Hoe kun je makkelijke stoppen met social media?

Je hoeft niet meteen je smartphone weg te doen of volledig offline te gaan. Je kunt ook beginnen met kleine veranderingen die ervoor zorgen dat je telefoon minder vanzelfsprekend wordt.

1. Begin je ochtend zonder telefoon

Probeer het eerste halfuur van je dag schermvrij te houden. Sta rustig op, maak je bed op, open de gordijnen en ontbijt voordat je je berichten bekijkt.

Je hoeft de dag niet te beginnen met alle informatie, verwachtingen en gebeurtenissen van de buitenwereld. Je mag eerst even in je eigen ochtend aankomen.

2. Zet onnodige meldingen uit

Iedere melding is een mogelijke onderbreking. Kijk welke apps je daadwerkelijk nodig hebt en schakel de rest uit. Misschien wil je bereikbaar blijven voor bepaalde mensen, maar hoef je niet bij iedere update of promotie een melding te ontvangen.

Zo bepaal jij vaker wanneer je aandacht ergens naartoe gaat.

3. Maak je telefoon minder aantrekkelijk

Verwijder apps die je automatisch opent, log uit bij accounts of verplaats sociale media naar je laptop. De Reddit-gebruiker merkte bijvoorbeeld dat Instagram op een laptop minder uitnodigde tot langdurig gebruik. Ook een eenvoudig horloge kan helpen. Je hoeft je telefoon dan niet meer te pakken om alleen even de tijd te bekijken.

4. Kies voor offline alternatieven

Leg een boek op tafel, koop een papieren sudoku- of puzzelboekje, pak je bullet journal erbij of leg wat creatieve materialen klaar. Het helpt als er iets anders binnen handbereik ligt wanneer je automatisch naar je telefoon wilt grijpen.

5. Laat lege momenten bestaan

Niet ieder moment hoeft gevuld te worden. Je mag wachten zonder iets te bekijken, thee drinken zonder een filmpje aan te zetten of een wandeling maken zonder voortdurend naar muziek of een podcast te luisteren.

Je hoeft verveling niet onmiddellijk op te lossen. Soms ontstaat er juist ruimte voor eigen gedachten, ideeën en nieuwsgierigheid wanneer je niet steeds nieuwe prikkels toevoegt.

Bovendien... het is oké als deze stappen of keuzes in het begin moeilijk zijn. Je bent een mens met gewoontes. Als je gaat stoppen met social media, voel je misschien ongemak en onrust in het begin. Dat hoef je niet weg te wensen, ook dat gevoel mag je erkennen en ervaren.

vrouw laat strand zand uit haar handen glijden

Wat kun je doen in plaats van op je telefoon zitten?

Wanneer je gewend bent geraakt aan veel digitale prikkels, kan een vrije middag zonder telefoon verrassend lastig zijn. Je weet misschien best dat je wilt lezen of creatief bezig wilt zijn, maar je voelt de neiging om toch even iets te checken.

Daarom kan het fijn zijn om opnieuw een verzameling activiteiten te ontdekken die niets met een scherm te maken hebben. Ik geef je graag inspiratie:

Denk bijvoorbeeld aan:

Een papieren boek lezen,
Een tijdschrift doorbladeren,
Tekenen, kleuren, schrijven of handwerken... zonder doel,
Een puzzel maken,
Of met Lego bouwen,
Een wandeling door het bos of je eigen buurt... zonder stappenteller ;)
Koken of iets nieuws uitproberen in de keuken...
Je huis rustig opruimen of een hoekje opnieuw inrichten,
Muziek luisteren zonder ondertussen iets anders te doen,
Een brief schrijven of een kaartje versturen...
Een spelletje spelen,
Vervelen; want ook dat mag.

Het hoeft allemaal niet productief te zijn.

Je hoeft er niets mee te bereiken en je hoeft het resultaat niet met iemand te delen.

Stoppen met social media - zonder jezelf af te sluiten

Minder sociale media gebruiken betekent niet dat je geen behoefte meer hebt aan contact. We hebben allemaal manieren nodig om verbinding te ervaren, al verschilt het per persoon hoeveel en welk contact prettig voelt. Contact kan namelijk ook op heel veel andere manieren gezocht worden.

Het kan daarom helpen om onderscheid te maken tussen contact zoeken en scrollen. Wil je iemand spreken? Stuur diegene een bericht of spreek iets af. Wil je inspiratie opdoen? Zoek gericht naar iets waar je nieuwsgierig naar bent, in plaats van eindeloos door een tijdlijn te gaan.

Je kunt ook bewust kiezen welke digitale middelen je wilt behouden. Misschien wil je WhatsApp gebruiken om met vrienden en familie te praten, maar geen Instagram of TikTok meer openen. Of misschien past een vast moment om berichten te bekijken beter bij je dan voortdurend bereikbaar zijn.

Digital minimalism, oftewel digitaal minimalisme, gaat niet noodzakelijk over zo weinig mogelijk technologie gebruiken. Het gaat erom dat je bewuster kiest welke technologie werkelijk iets toevoegt aan jouw leven.

Meer ruimte voor een langzamer leven

Wat mij hierin aanspreekt, is dat minder scrollen niet alleen gaat over minder schermtijd. Het gaat ook over de ruimte die ervoor terugkomt.

Ruimte om je te vervelen. Om met aandacht te lezen. Om een hobby op te pakken zonder er meteen iets mee te moeten. Om je eigen gedachten te horen voordat je alweer nieuwe informatie binnenkrijgt.

We zijn zo gewend geraakt aan voortdurend beschikbaar zijn, reageren en consumeren dat het soms bijna vreemd voelt om niets te doen. Alsof we een vrij moment pas goed besteden wanneer we er iets uit halen.

Maar een rustig leven hoeft niet gevuld te zijn met optimale routines en nuttige activiteiten. Het mag ook bestaan uit een langzaam ontbijt, een boek dat je voor je plezier leest, een wandeling zonder bestemming en een middag waarin je nergens op hoeft te reageren.

Bij Ella Gaia draait vertragen voor mij om precies die ruimte. Om weer aandacht te geven aan wat je zelf prettig vindt, los van alle prikkels en verwachtingen van buitenaf.