Herfstdepressie of herfstdip? Waarom je in de herfst zo moe kunt zijn
De dagen worden korteren het wordt eerder donker, de temperatuur daalt en misschien merk je dat je lichaam ineens om meer rust vraagt... Veel mensen hebben helaas elk jaar van een herfstdepressie of herfstdip. En dat is heel normaal.
Waar je in de zomer gemakkelijk tot ’s avonds laat buiten bent, heb je in de herfst misschien meer behoefte aan een warme deken, een rustig huis, een boek of gewoon even helemaal niets.
Waarom ben je eigenlijk zo moe in de herfst? En wanneer is die vermoeidheid gewoon een natuurlijke reactie op het veranderende seizoen – en wanneer kan er sprake zijn van een herfstdepressie?
In dit artikel lees je gratis inspiratie en praktische tips om om te gaan met een herfstdepressie. Want geloof het of niet... de herfst kan ook een mooie periode voor je worden.
Waarom ben ik zo moe in de herfst?
De overgang van zomer naar herfst is voor je lichaam best een verandering... Er is minder daglicht, je ritme verandert en de dagen voelen letterlijk anders aan. En het is heel logisch dat je daar fysiek- en mentaal aan moet wennen.
Daglicht speelt een belangrijke rol bij je biologische klok. Wanneer het buiten later licht en eerder donker wordt, kan dat invloed hebben op je slaap-waakritme. Je kunt daardoor merken dat je overdag minder energie hebt of ’s avonds juist eerder moe wordt. Ook kan de overgang naar een nieuw seizoen simpelweg vragen om aanpassing.
De herfst nodigt uit tot vertragen. Tot meer binnen zijn, eerder naar bed gaan en minder voortdurend ‘aan’ staan. Toch leven we vaak nog op het ritme van de zomer: agenda vol, werken, sporten, sociale afspraken en doorgaan.
Misschien is je vermoeidheid dan niet iets wat zo snel mogelijk opgelost hoeft te worden.
Misschien probeert je lichaam je iets te vertellen... want wat als vermoeidheid niet per sé fout is, maar eerder een signaal? Een herinnering?
Wat is een herfstdip?
Een herfstdip is geen officiële medische diagnose. Het is een manier om te beschrijven dat je je in de herfst wat vermoeider, somberder of minder energiek kunt voelen. Maar toch hebben veel mensen vaak elk jaar een terugkerende herfstdip.
Je kunt bijvoorbeeld merken dat je:
meer behoefte hebt aan slaap;
minder zin hebt om dingen te ondernemen;
sneller overprikkeld bent;
behoefte hebt aan alleen zijn;
minder energie hebt voor sociale afspraken;
moeilijker op gang komt in de ochtend;
meer behoefte hebt aan comfort en rust;
je wat somberder of emotioneler voelt.
Een herfstdip hoeft niet te betekenen dat er iets mis met je is. In tegendeel: seizoensveranderingen kunnen invloed hebben op je energie, stemming en dagritme. We zijn immers cyclische wezens en onze directe omgeving heeft invloed op ons. Het kan juist helpen om jezelf in deze periode niet voortdurend te vergelijken met hoe energiek je in de zomer was.
Herfstdepressie: wanneer is het meer dan een dip?
De term herfstdepressie wordt vaak gebruikt voor somberheidsklachten die in de herfst en winter ontstaan. Medisch gezien wordt eerder gesproken over een seizoensgebonden depressie of seasonal affective disorder (SAD).
Daarbij gaat het niet alleen om wat minder energie. De klachten kunnen ernstiger zijn en een duidelijke invloed hebben op je dagelijks functioneren. Een herfstdepressie is een stuk zwaarder dan een herfstdip... maar hoe weet je dan het verschil?
Mogelijke symptomen van een herfstdepressie zijn onder andere:
aanhoudende somberheid;
weinig plezier of interesse in dingen;
opvallend weinig energie;
veel meer slapen dan normaal;
moeite met concentreren;
je terugtrekken uit sociale contacten;
veranderingen in eetlust;
een zwaar of vertraagd gevoel;
gevoelens van hopeloosheid of waardeloosheid.
Als je dit herkent en de klachten aanhouden of je dagelijks leven sterk beïnvloeden, is het verstandig om contact op te nemen met je huisarts: want ook bij een seizoensgebonden depressie is het belangrijk dat je er niet alleen doorheen gaat. We hebben elkaar nodig als mensen. Een herfst- of winterdepressie is iets anders dan simpelweg behoefte hebben aan meer rust in de donkere maanden.
Hoe herken je de eerste tekenen van oververmoeidheid?
Ja, oververmoeidheid is steeds moeilijker te herkennen... Want we leven nou eenmaal in een maatschappij die productiviteit, impact en zichtbare groei beloond. Maar soms begint oververmoeidheid niet met volledig uitgeput zijn. Je lichaam kan al eerder signalen geven... en laat dat nou net een valkuil voor veel van ons zijn.
Hoe herken je dat dan? Je merkt bijvoorbeeld dat je:
sneller geïrriteerd raakt. Dingen die normaal prima te doen zijn, voelen ineens als te veel.
minder goed tegen prikkels kunt. Geluid, licht, drukte of veel mensen om je heen komen harder binnen.
moeilijker kunt ontspannen. Je bent moe, maar je hoofd blijft doorgaan.
meer behoefte hebt aan terugtrekken. Niet omdat je niemand leuk vindt, maar omdat je systeem behoefte heeft aan minder input.
minder flexibel wordt. Een onverwachte afspraak of verandering voelt ineens veel groter dan normaal.
lichamelijke spanning voelt. Denk aan een gespannen kaak, schouders, nek, buik of een gejaagd gevoel.
Dit zijn geen signalen die je hoeft te negeren totdat je écht niet meer kunt. Want deze signalen, hoe subtiel of onzichtbaar soms, mag je ook zien als informatie. Een grens die misschien geen grote klap is, maar een zachte fluistering, is even belangrijk. Zo is het ook met vermoeidheid. Als je steeds elke avond volledig uitgeput op de bank ligt, kun je jezelf afvragen of er niet meer aan de hand is. En als je elke week te maken hebt met hoofdpijn, kun je ook oververmoeid zijn.
Dat is op de lange termijn niet houdbaar.
Combineer dat met een seizoen waar je depressief van raakt, en je hebt een recept voor disbalans.
Gelukkig kun je ook ingrijpen... gelukkig kun je leren om goed voor jezelf te zorgen.
Wat kun je doen tegen een herfstdip?
Misschien hoef je de herfst niet te bestrijden... Misschien hoef je niet meteen van de herfst te gaan houden, maar je kunt ook onderzoeken wat deze periode van je vraagt. Je kunt jezelf tijd en compassie geven en met nieuwsgierigheid nagaan wat je nodig hebt.
Om je daar een handje bij te helpen, geven we je graag een aantal tips... zie ze niet als opdracht, maar probeer er eens eentje uit. Kijk wat het met je doet.
1. Geef jezelf toestemming om te vertragen
Niet iedere dag hoeft productief te zijn: ook niet als je 40 uur per week werkt en in Nederland woont. Echt? Ja, echt! De herfst kan een mooie aanleiding zijn om opnieuw te kijken naar je tempo. Vraag jezelf bijvoorbeeld eens nieuwsgierig af: Wat gebeurt er als je niet probeert je zomerse energieniveau vast te houden?
Hoe zou jouw leven eruit zien als je langzamer gaat?
2. Zoek het daglicht op
Ga overdag naar buiten, ook wanneer het bewolkt is. Een wandeling door het bos, een rondje door de wijk of even op de fiets kan helpen om je dagritme te ondersteunen. En misschien is juist de herfst buiten veel mooier dan je gewend bent te zien... we vergeten vaak dat het ook een optie is om naar buiten te gaan als de lucht grijs is. Toch is er dan ook heel veel moois te ontdekken...
Ga bijvoorbeeld eens op zoek naar een denneappel, een kastanje... of mooie oranje bladeren...
3. Maak ruimte voor rust die écht rust geeft
Rust betekent niet voor iedereen hetzelfde... voor de één is dat op de bank liggen. Voor de ander juist wandelen, koken, schrijven, tekenen, opruimen of met de handen bezig zijn. Bovendien is er ook een heel belangrijk verschil tussen ontprikkelen, ontspannen en opladen.
Zo leggen we bijvoorbeeld in dit artikel uit hoe je kunt ontdekken wat ontspanning voor jou kan betekenen: lees hier mee.
Vraag jezelf eens af:
Waar laad ik werkelijk van op?
4. Kijk naar je agenda: en neem je rust ook serieus mee in je planning
Als je structureel moe bent, is het interessant om niet alleen te kijken naar wat je méér kunt doen, maar ook naar wat er minder kan.
Welke afspraken kosten veel energie?
Waar zeg je automatisch ja tegen?
En waar zou wat meer ruimte mogen ontstaan? We vergeten vaak dat onze agenda ook een middel kan zijn om juist rust in te plannen. Zo kun je niet alleen vrije dagen plannen, maar ook per dag een paar blokken van tijd voor jezelf maken. Ook als het elke dag een half uurtje of een uur bewuste rust is, kan het al een wereld van verschil maken.
Een praktisch voorbeeld:
zo kwam ik er bij mezelf achter dat ik vaak na een 1 op 1 sessie of een groepssessie heel veel ruimte nodig heb om alleen te zijn. Niet omdat ik dan niet sociaal kan zijn, maar omdat ik ruimte, tijd en stilte nodig heb om te verwerken wat er allemaal is gezegd. De uren die ik daarvoor blok, zijn niet leeg. Ik schrijf, ik werk in mijn eentje of maak ruimte voor wandelen.
Het verschil zit er in dat ik weet welke activiteiten en in welke volgorde goed voor mij werken. Daar pas ik mijn agenda op aan.
5. Maak je omgeving zachter... letterlijk
De donkere maanden kunnen ook een uitnodiging zijn om je omgeving prettiger te maken.
Een warme lamp, een zacht en warm dekentje. Kaarsen... een kop thee. Een rustig muziekje. Een opgeruimde plek om te lezen... Onze omgeving heeft een directe invloed op ons welzijn: en als je omgeving rust en warmte uitstraalt, guess what happens?
Niet als trucje om somberheid weg te krijgen, maar als manier om je dagelijks leven wat meer veiligheid, warmte en rust te geven.
De herfst hoeft niet je energiekste seizoen te zijn!
Misschien zijn we gewend geraakt aan het idee dat we altijd hetzelfde energieniveau zouden moeten hebben. Maar mensen zijn geen machines.
Je energie verandert. Je behoefte aan slaap verandert. Je behoefte aan sociale contacten kan veranderen. En misschien verandert ook de manier waarop je wilt leven wanneer de dagen korter worden.
Een herfstdip kan een uitnodiging zijn om daar eens naar te luisteren: want niet iedere vermoeidheid is een probleem dat opgelost moet worden. Soms is vermoeidheid een signaal dat je te lang hebt gegeven, te weinig hebt hersteld of simpelweg behoefte hebt aan een ander tempo.
En soms zijn klachten ernstiger en is professionele hulp belangrijk. Het verschil leren herkennen is misschien wel het belangrijkste.
De herfst mag donkerder zijn.
Je hoeft er niet minder goed voor jezelf in te zorgen.
Bij Ella Gaia draait het om vertragen, voelen en opnieuw verbinding maken met jezelf. De herfst is bij uitstek een seizoen om naar binnen te keren: niet om jezelf te verbeteren, maar om te luisteren naar wat er nu in jou leeft. Dankjewel voor het lezen, liefs Ella
Opmerkingen